ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ

ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ (5104325827)

"ਸੋ ਕਿਉ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤਿ ਜੰਮੈ ਰਾਜਾਨ"(ਆਸਾ ਕੀ ਵਾਰ)

ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ (ਸਿੱਖ ਧਰਮ) ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ "ਏਕ ਪਿਤਾ ਏਕਸ ਹਮ ਬਾਰਿਕ" (੬੧੧) ਭਾਵ ਸਾਡਾ ਸਭ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਉਸ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਬੱਚੀਆਂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੇ ਮਰਦ ਦੋਵੇਂ ਪੰਜਾਂ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਾਂ ਇਸ ਫੈਂਸਲੇ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਮਾਨ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਨੂੰ ਫਕਰ ਕਰਨਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਨੁੱਖੀ ਬਰਾਬਰਤਾ ਭਾਵ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮਰਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਹੱਕ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਰਹਿਬਰ ਗੁਰੂ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਹਿਬਰ ਨੇ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਜੋ ਵੀ ਸ਼ਖਸ਼ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਤਾਂ ਮਨੁੱਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਭੈਣ, ਧੀ, ਸੁਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰੇ ਹੱਕ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ।ਜਰਾ ਧਿਆਨ ਦਿਉ! ਜਿਸ ਮਾਂ ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਮਾਂ ਵੱਡੀ ਹੈ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ? ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੀਬੀਆਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਸਾਜਣ ਵੇਲੇ ਉੱਠ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਲਤਾੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਔਰਤ ਉੱਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਅਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਇਜ਼ਮ ਤੇ ਇਸਲਾਮਇਜ਼ਮ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਓਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਬਾਟਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਪਤਾਸੇ ਪਾ ਕੇ ਬਰਾਬਰ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਕਿੰਨੇ ਗੁਰੂ?

ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਦਸ ਗੁਰੂ,

ਤੇ ਕੋਈ ਕਹੇ ਗਿਆਰਾਂ।

ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਨਾਲ ਫਲਸਫੇ,

ਇੱਕੋ ਗਰੂ ਵਿਚਾਰਾਂ।

ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਰੂਪ ਗੁਰੂ ਦੇ,

ਦੇਹੀ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਾਂ।

ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਦੇਹ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ,

ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਸਤਿਕਾਰਾਂ।

ਕੋਈ ਆਖੇ ਗਿਆਨ ਗੁਰੂ ਦੀ,

ਨਾਨਕ ਮੋਹਰ ਚਿਤਾਰਾਂ।

ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਅਰਥ ਗੁਰੂ ਦੇ,

ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਾਂ।

ਕੋਈ ਨਾਲ ਨਿਮਰਤਾ ਬੋਲੇ,

ਕੋਈ ਕਰ ਤਕਰਾਰਾਂ।

ਕੋਈ ਸੋਚੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਗਲ,

ਹਰ ਹੀਲੇ ਨਾਕਾਰਾਂ।

ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਨਾਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ,

ਸਭ ਨੂੰ ਰਹੇ ਮੁਬਾਰਕ।।

ਪਰ ਜੋ ਨਾਨਕ ਦੀ ਨਾਂ ਮੰਨੇ,

ਢੋਂਗੀ ਉਹ ਪਰਚਾਰਕ।।

ਡਾ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਸਾਲ (ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ)

gsbarsal@gmail.com

ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗਕਤਾ

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸਮੁੱਚੀ ਬਾਣੀ ਇੱਕ(੧) ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਅਰਥ ਵੀ ਇੱਕ (੧) ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਤਹਿਤ ਹੀ ਕਰਨੇ ਬਣਦੇ ਹਨ ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਅਕਸਰ ਅਰਥ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਵਿਚਾਰ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਪਰਭਾਵ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨਾਲ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਅਰਥ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕਾਵਿ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣਤਾ ਅਤੇ ਨਿੱਝੀ ਸਮਝ ਹੀ ਆਪਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਅਰਥ ਤੈਅ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਲਿਖਣ ਸਮੇ ਇਹ ਸਥਾਨਿਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰੀ ਸੀ ਪਰ ਸਮੇ ਦੇ ਬਦਲਦਿਆਂ ਇਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਜਨ ਸਧਾਰਣ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲੋਂ ਫਰਕ ਪੈ ਜਾਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਸੀ।

ਕੀ ਸੰਗ੍ਰਾਂਦ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਪਵਿਤਰ ਦਿਨ ਹੈ ਜਾਂ ਅਨਮੱਤੀਆਂ ਦਾ?

ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ (5104325827)

ਸੰਗ੍ਰਾਂਦ ਜਾਂ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੰਗ੍ਯਾ ਹੈ-ਉਹ ਦਿਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਨਵੀਂ ਰਾਸ਼ਿ ਪੁਰ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਕਰੇ, ਸੂਰਜ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ, ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਟਾ। (ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼) ਪਾਠਕ ਜਨੋ! ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਦਿਹਾਰ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਬੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਬਨਾਸਪਤੀ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਕੱਚਾ ਮਾਸ ਖਾ ਕੇ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨੇ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਹੀ ਉਹ ਸਭਿਅਕ ਹੋਈ ਗਿਆ। ਤਨ ਢੱਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਮਾਸ ਸਬਜੀਆਂ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸਿਰ ਲੁਕਾਵੇ ਲਈ ਰਹਿਣ ਵਾਸਤੇ ਪਹਿਲੇ ਕੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਛੰਨਾਂ (ਛਪਰੀਆਂ), ਫਿਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕੱਚੇ ਕੋਠੇ ਅਤੇ ਅੱਜ ਲੱਕੜ, ਇੱਟਾਂ, ਸੀਸ਼ੇ, ਸੀਮਿੰਟ ਆਦਿਕ ਮਟੀਰੀਅਲ ਦੇ ਬਣੇ ਪੱਕੇ ਮਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ

ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਨਾਨਕ ਆਖੋ, 

ਭਾਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਬਾਬਾ।

ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਦੇ ਅੰਦਰ,

ਹਰੀ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਕਾਬਾ।

ਸਾਹਿਬ ਆਖੋ, ਦੇਵ ਕਹੋ

 ਜਾਂ ਪੀਰ ਕੋਈ ਪੰਜ-ਆਬਾ।

ਨਾਹੀਂ ਜਾਪੇ "ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ"

 ਦੇ ਕਹਿਣ "ਚ ਕੋਈ ਖਰਾਬਾ।

ਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾ ਲਓ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ,

ਭਾਵੇਂ ਬੇ-ਹਿਸਾਬਾ।

ਅਮਲਾਂ ਬਾਝੋਂ ਇੱਜੱਤ ਦਾ, 

ਇਜ਼ਹਾਰ ਹੈ ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬਾ।

ਜਦ ਵੀ ਉਸਦੀ ਦਿੱਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ,

ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਈ।।

ਸਮਝੋ ਫਿਰ ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਦਾ,

ਸਤਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਭਾਈ।।

ਡਾ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਸਾਲ(ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ)408-209-7072

gsbarsal@gmail.com

ਕੀ ਅਸੀਂ “ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ” ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਾਂ ਜਾਂ ਵਿਹਲੜ ਸਾਧਾਂ ਦੇ?

ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ (5104325827)

ਇਹ ਅਟੱਲ ਸਚਾਈ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਰਹਿਬਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮੱਝਾਂ ਚਾਰੀਆਂ, ਖੇਤੀ, ਵਾਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੋਦੀਖਾਨੇ ਭਾਵ ਫੂਡ ਸਪਲਾਈ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਦੀ ਜੁਮੇਵਾਰੀ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕਰਤੇ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਮਾਰਗ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਰਹਿਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਬੜੀ ਜੁਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਤਨਦੇਹੀ ਨਾਲ ਰੱਬੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਭਰਮਾਂ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲੀ ਹੋਈ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਵੰਡਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦੌਰੇ ਵੀ ਕੀਤੇ। ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਧਰਮਸਾਲ ਸੰਗਤਾਂ ਵੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀਆਂ। ਊਚ-ਨੀਚ ਦਾ ਭੇਦ ਮੇਟਦੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਵਰਣ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਾਥੀ ਬਣਾਇਆ।

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮਿਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂ.ਐਸ.ਏ. ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨਵੰਬਰ 2012(ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ) ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰਤਾ ਗੱਦੀ ਦਿਵਸ ਤੇ ਯੂਬਾ ਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲਿਟ੍ਰੇਚਰ ਦਾ ਸਟਾਲ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਪੰਥ ਦੇ ਮਹਾਂਨ ਵਿਦਵਾਨ ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਕਾਲਾ ਅਫਗਾਨਾਂ, ਸ੍ਰ. ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘੱਗਾ, ਵੀਰ ਭੂਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧੂੰਦਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਭਾਈ ਪੰਥਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਸਾਬਕਾ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਪ੍ਰੋ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਟੀਕਾਕਾਰ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ, ਜਾਂਬਾਜ ਬਾਬਾ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਭਾਈ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ, ਸ੍ਰ. ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਾਚੀ ਸਾਖੀ, ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਦਾ ਖੋਜ ਭਰਪੂਰ ਲਿਟ੍ਰੇਚਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਲਝੇ ਹੋਏ ਵਿਦਵਾਨ ਲਿਖਾਰੀਆ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਸੀਡੀਆਂ ਲਈਆਂ। ਸ੍ਰ. ਜਸਬਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੁਬਈ ਦੀ ਰਚਿਤ ਪੁਸਤਕ “ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਲਿਖਾਰੀ ਕੌਣ?” ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੀ ਅਤੇ ਧੜਾ-ਧੜ ਵਿਕ ਗਈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵਰਲਡ ਸਿੱਖ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ, ਅਖੌਤੀ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਕੌਤਕ, ਗੁਰਮਤਿ ਗਿਆਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ, ਅਤੇ ਇੰਟ੍ਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਟਾਲ ਬੜੀ ਖੂਬ ਸੂਰਤ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਪੰਥਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦਾ ਲਿਟ੍ਰੇਚਰ ਫਰੀ ਵਿੰਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਹੁਤੀ ਸੰਗਤ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਸਮਝ ਕੇ ਹੀ ਓਥੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵੀ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮੇਲਿਆਂ, ਧਰਮ ਅਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਸੰਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਥ ਦਰਦੀਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ।

ਵਰਲਡ ਸਿੱਖ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰ

(ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ)

29 ਸਤੰਬਰ 2012 ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਸਿੱਖ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਰਕੱਢ ਆਗੂ ਸ੍ਰ. ਹਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਸੈਨਹੋਜ਼ੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਘਰ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਵਾਰ ਨੇ ਆਪ ਸਹਿਜ ਪਾਠ ਕੀਤਾ। ਬੱਚੀ ਹਰਸ਼ਲੀਨ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲੰਗਰ ਛਕਣ ਉਪ੍ਰੰਤ “ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮਿਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂ. ਐੱਸ. ਏ. ਸੰਸਥਾ” ਵੱਲੋਂ ਦਾਸ ਅਤੇ ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਖਾਲਸਾ ਨੇ ਸਮਿਲਤ ਹੋ ਕੇ ਨੌਂਵੇਂ ਮਹੱਲੇ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਰਾਗਮਾਲਾ ਪੜ੍ਹੇ ਸਹਿਜ ਪਾਠ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਗਮਾਲਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਹੀਂ-ਰਾਗਮਾਲਾ ਗੁਰ ਕੀ ਕ੍ਰਿਤ ਨਾਹਿ ਮੁੰਦਾਵਣੀ ਲਗ ਗੁਰ ਬੈਣ॥ (ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼)ਇਸੇ ਲਈ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਨਾਂ ਪੜ੍ਹੇ। ਉਚੇਚਾ ਬਿਨਾ ਲੋੜ ਦੇ ਰੁਮਾਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੁਪਕਾ-ਤੁਪਕਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤਰੌਂਕਿਆ ਗਿਆ। ਕੋਈ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ, ਡੇਰਾਵਾਦੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜੇ ਇਵੇਂ ਹਰੇਕ ਮਾਈ-ਭਾਈ ਆਪ ਪਾਠ ਕਰੇ ਵਿਚਾਰੇ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਅਤੇ ਡੇਰਾਵਾਦ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੀਬੀ ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਖਾਲਸਾ ਨੇ ਗਟਾਰ ਨਾਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਵਿਆਖਿਆ ਸਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਲੌਸ ਐਂਜਲੈਸ ਤੋਂ ਆਏ ਸ੍ਰ. ਹਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਾਣਜੇ ਕਾਕਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੁਰ ਤਾਲ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰਸਭਿਨਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਕੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਨਿਹਾਲ ਕੀਤਾ।

ਦਾਸ ਨੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਘਰ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੇ ਵਖਿਆਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ 6 ਗੁਰੂਆਂ, 15 ਭਗਤਾਂ, 11 ਭੱਟਾਂ ਅਤੇ 3 ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਟੋਟਲ 35 ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ। ਜਦ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਘਰ ਵਿਖੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ 35 ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਰੂਪੀ ਚਰਨ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ-

ਗੁਰ ਕੇ ਚਰਨ ਸ਼ਬਦ ਸਤਿਗੁਰ ਕੋ ਨਾਨਕ ਬਾਂਧਿਓ ਪਾਲਿ॥ (ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ)। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਅਖੌਤੀ ਸਾਧ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਜਗਹ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਰਨ ਹੀ ਘਰੇ ਪੁਆਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ 35 ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਘਰ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।“ਘਰ” ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੁਨੀਆਵੀ ਘਰ ਨੂੰ ਸਾਫ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਮਹਿਮਾਨ ਜਾਂ ਦੋਸਤ ਨਰਾਜ ਨਾਂ ਹੋਵੇ ਓਵੇਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਹਿਰਦੇ ਰੂਪੀ ਘਰ ਨੂੰ ਵੀ ਔਗੁਣਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸਵਾਰਨਾ-ਸ਼ਿੰਗਾਰਨਾਂ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਵਾਰ ਵਸਦਾ ਹੈ ਇਵੇਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਰੂਪੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਰੂਪੀ ਪ੍ਰਵਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸਮਝਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝ ਤਾਂ ਹੀ ਆਵੇਗੀ ਜਦ ਅਸੀਂ ਆਪ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ, ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਸਿੱਖਾਂ, ਕਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਾਂਗੇ।

ਸਿੱਖ ਪ੍ਰੋਹਿਤਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਿਰਤਵਾਦੀ ਧਰਮ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸਿੱਖ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਦਮੀ ਜਾਂ ਔਰਤ ਹੈ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਕਰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੁਜਾਰੀ ਵਿਚੋਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਅਖੌਤੀ ਚੋਲਾਧਾਰੀ ਸਾਧਾਂ, ਲਾਲਚੀ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਡਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵੇਖਣਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗਲਤ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਲਾਗੇਗਾ। ਆਪਾਂ ਜਰਾ ਸੋਚੀਏ! ਜਦ ਬੱਚਾ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਈ ਕੈਦੇ ਵੀ ਪਾੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀ ਅੱਗੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਆਪਾਂ ਕੈਦੇ ਫਟਨ ਦੇ ਡਰ ਜਾਂ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਕੂਲੋਂ ਹਟਾ ਲਈਏ ਕੀ ਉਹ ਉਚ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਵੇਂ ਹੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਕਈ ਗਲਤੀਆਂ ਵੀ ਹੋਣੀਆਂ ਸੁਭਾਵਕ ਹਨ ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਲੋਟੂ ਸਾਧਾਂ ਅਤੇ ਲਾਲਚੀ ਭਾਈਆਂ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗ,ਗੁਰਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨੋ-ਵਿਚਾਰਨੋ ਪਿਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ।

ਉਪਰੰਤ ਫਰਿਜਨੋ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸੈਕਟਰੀ ਸ੍ਰ. ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਨੇ ਦਾਸ ਦੇ ਵਖਿਆਣ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਭੇਖੀ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਚ ਬੁਲਾਉਣ ਨਾਲੋਂ

“ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ” ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ 35 ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਰੂਪੀ ਚਰਨ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਈਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਮਿਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਸਮਾਪਤੀ ਤੇ ਦਾਸ ਨੇ“ਪ੍ਰਿਥਮ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਸਿਮਰ ਕੇ” ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਇਸ ਨਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰ. ਹਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਮੂੰਹ ਪ੍ਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਬਖਸ਼ੇ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣ, ਬੱਚੀ ਹਰਸ਼ਲੀਨ ਕੌਰ ਨੂੰ ਹੋਣਹਾਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਦਾਤ ਅਤੇ ਸਮੁੰਹ ਪ੍ਰਵਾਰ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤੀਆਂ ਬਖਸ਼ੇ। ਇਸ ਸਹਿਜ ਪਾਠ ਦੇ ਭੋਗ ਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਦਮ ਚੱਕਦਿਆਂ ਜਾਗਰੂਕ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਰੁਮਾਲਾ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ,ਭਗੌਤੀ ਅਤੇ ਰਾਗਮਾਲਾ ਨੂੰ ਪਰੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਇਸ ਉਪ੍ਰੰਤ ਲੰਗਰ ਛੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ

“ਅਖੌਤੀ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਕੌਤਕ ਫੇਸਬੁਕ ਗਰੁੱਪ” ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਟ੍ਰਨੈਟ ਤੇ 65000 ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਦੇ ਐਡਮਿਨਜ਼ ,ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮਿਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂ.ਐਸ. ਏ. ਅਤੇ “ਵਰਡ ਸਿੱਖ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ”ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਸ੍ਰ. ਹਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ 2012 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਯੂਬਾਸਿਟੀ ਦੇ ਸਲਾਨਾ ਜੋੜਮੇਲੇ ਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਡੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸਟਾਲ ਲਾਉਣੀ ਹੈ, ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਭ ਨਾਲ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਚਲਣਾ ਹੈ? ਵਿਦਵਾਨ ਕਥਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਲਾਉਣਾ ਹੈ? ਬਾਕੀ ਜਾਗਰੂਕ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨਾਲ ਪਈਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿੰਝ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਹਨ । ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਸ, ਬੀਬੀ ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਖਾਲਸਾ ਫਰੀਮਾਂਟ, ਸ੍ਰ. ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ, ਸ੍ਰ. ਰਛਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਾਹੋਵਾਲ, ਡਾ. ਲਵਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਫਰਿਜਨੋ, ਸ੍ਰ. ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗੋਲਡੀ, ਸ੍ਰ. ਜਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਸ੍ਰ. ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਬੀ, ਕਾਕਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਐਲੇ, ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਸਾਲ,ਸ੍ਰ. ਹਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ, ਸ੍ਰ. ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਰੋਡੇ ਅਤੇ ਸ੍ਰ. ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੇਖਾ ਸੈਨਹੋਜੇ, ਸ੍ਰ. ਜਗਮੇਲ ਸਿੰਘ ਯੂਨੀਅਨ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਜਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।

ਲੋਕ ਰਾਜ ਬਨਾਮ ਲੋਕ ਰਾਜ

(ਡਾ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਸਾਲ)

Back

 

ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਸਕਾਂਨਸਨ  ਸੂਬੇ,ਦੇ ਮਿਲਵਾਉਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ।

ਜੁੜੀ ਸੀ ਸੰਗਤ ਵਾਂਗ ਹਮੇਸ਼ਾਂ,ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੁਪਿਹਰ ਦੇ ਅੰਦਰ।।

ਨਸਲਬਾਦ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ,ਆਖਣ ਨੂੰ ਇੱਕ  ਬੰਦਾ ਆਇਆ।

ਨੌ ਸਤੰਬਰ ਯਾਦ  ਦਿਲਾਉਂਦਾ,ਉਸਨੇ ਟੈਟੂ ਸੀ ਖੁਦਵਾਇਆ।।

ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਜਾਂ  ਸਿਰ ਫਿਰਨ ਤੇ,ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਾਹ  ਉਸ ਦਾਗੀ ਗੋਲੀ।

ਛੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ,ਫੱਟੜ ਹੋ ਗਈ ਸੰਗਤ ਭੋਲੀ।।

ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲੀਸ ਪਹੁੰਚਕੇ,ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ।

ਭਾਵੇਂ ਪੁਲਿਸ  ਵੀ ਫੱਟੜ ਹੋਈ,ਹਮਲਾਵਰ ਸੀ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ।।

ਨਸਲਬਾਦ ਦੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣਕੇ,ਸੋਗੀ ਲਹਿਰ ਸੀ ਫੈਲੀ ਸਾਰੇ।

ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ,ਪਰਸਾਸ਼ਨ ਨੇ ਕਦਮ  ਵਿਚਾਰੇ।।

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਝੰਡੇ ਝੁਕ ਗਏ,ਸਭ ਪਾਸੇ ਸੀ ਹੁਕਮ ਪੁਚਾਏ।

ਕਿਸੇ ਅਦਾਰੇ  ਦਫਤਰ ਸਾਹਵੇਂ,ਪੂਰਾ ਝੰਡਾ ਨਾਂ  ਲਹਿਰਾਏ।।

ਮਤਾ ਸੋਗ ਦਾ ਪਾ ਅਮਰੀਕਾ,ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਵਿਚਾਰੀ।

ਸਿੱਖ ਸਾਡੇ ਪਰਵਾਰ  ਦਾ ਹਿੱਸਾ,ਰੱਖਿਆ ਸਾਡੀ ਜਿਮੇਵਾਰੀ।।

ਹਰ ਸਮਾਜ ਹਰ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ,ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਨੇ।

ਲੋਕ ਰਾਜ ਹਮਦਰਦੀ ਰਾਹੀਂ,ਜਖ਼ਮ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧੋ ਸਕਦੇ ਨੇ।

ਲੋਕੀਂ ਸ਼ੋਕ-ਸਭਾਵਾਂ ਅੰਦਰ,ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਪੌੜੀ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।

ਗੋਰੇ, ਕਾਲੇ, ਮੀਗ੍ਹੇ, ਚੀਨੇ,ਸੱਭੇ ਆਣ ਬਰੋਬਰ  ਖੜ੍ਹ ਗਏ।।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਗਰ ਦੇਖੀਏ,ਜਿਸ ਭਾਰਤ ਅਸੀਂ ਜੰਮੇ ਜਾਏ।

ਆਖਣ ਨੂੰ ਤਾਂ  ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ,ਵੱਡਾ ਲੋਕ ਰਾਜ  ਅਖਵਾਏ।।

ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਥਾਂ,ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਇਸਦਾ।

ਹੱਕ-ਇਨਸਾਫ ਨੂੰ  ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ,ਹਰ ਬੰਦਾ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ  ਦਿਸਦਾ।।

ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ  ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੇ,ਹੱਕਾਂ ਖਾਤਿਰ  ਮਰਨਾਂ ਪੈਂਦਾ,

ਜੀਵਨ ਪੂਰੇ ਲੰਘ  ਜਾਂਦੇ ਨੇ,ਇੰਤਜਾਰ ਹੀ ਕਰਨਾਂ  ਪੈਂਦਾ।।

ਲੋਕ ਭਾਵਨਾਂ ਦਰੜੀ ਜਾਂਦੀ,ਲੋਕ ਰਾਜ ਦੀ ਆੜ ਦੇ ਅੰਦਰ।

ਘਾਣ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ,ਹੈ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਵਾੜ ਦੇ ਅੰਦਰ।।

ਟੈਰ ਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਸਾੜੇ,ਧਰਮ-ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ  ਤੁੜਵਾਵੇ।

ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਕਰਨ ਜੋ ਰਾਖੀ,ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਸੜਵਾਵੇ।।

ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ  ਖਾਤਿਰ ਜਿੱਥੇ,ਵੱਖਰੇ ਹੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣੇ ਨੇ।

ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਰਨੇ ਦੇ ਪਲ,ਨੇਤਾ ਦਾ ਸਕੂਨ ਬਣੇ ਨੇ।।

ਇੱਕ ਰਾਜ ਘੱਟ  ਗਿਣਤੀ ਖਾਤਿਰ,ਝੰਡੇ ਤੱਕ ਝੁਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ,

ਦੂਜਾ ਕਤਲੋ-ਗਾਰਤ ਕਰਕੇ,ਝੰਡੇ ਹੋਰ ਉਠਾ  ਦਿੰਦਾ ਹੈ ।।

ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਰਾਜਾਂ ਦੀ,ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ  ਇੰਝ ਕਹਾਣੀ।

ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ  ਕਾਰਣ,ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ  ਨੇ ਜਾਣੀ।।

“ਲੋਕ ਰਾਜ ਹੈ ਭਾਰਤ ਵੱਡਾ”,ਏਦਾਂ ਸੁਣਕੇ  ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

“ਸਾਰੇ ਜਹਾਂ ਸੇ ਅੱਛਾ” ਮੇਰਾ,“ਦੇਸ਼ ਮਹਾਨ”  ਇਹ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।।

ਨਾਂ ਹੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਦਾ ਦੁਖੜਾ,ਸਾਤੋਂ ਕਦੇ ਭੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ,

“ਝੰਡਾ ਊਚਾ ਰਹੇ  ਹਮਾਰਾ”,ਇਹ ਵੀ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।।

ਡਾ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਸਾਲ (ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ)

ਰੱਬੀ ਕਣਾਂ ਦੀ ਖੋਜ

ਕਰਤਾ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ,

ਕਿੰਝ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ।

ਕਿਰਤ ਨਿਕਲ ਕੇ ਕਰਤੇ ਵਿੱਚੋਂ,

ਇਹੋ ਸਮਝ ਨਾ ਪਾਵੇ।।

ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਰਚਨਾਂ ਵਾਲਾ,

ਨੁਕਤਾ ਸਮਝਣ ਖਾਤਿਰ।

ਕਿਰਤ ਭਾਲਦੀ ਕਰਤਾ ਆਪਣਾ,

ਵੱਡੇ ਰਿਸਕ ਉਠਾਵੇ।।

ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਚੇਤਨ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ,

ਰਸਤਾ ਭਾਵੇਂ ਬਿਖੜਾ,

ਪਰ ਆਸ਼ਿਕ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਨਿਰਾਲਾ,

ਹਰ ਪਲ ਵੱਧਦਾ ਜਾਵੇ।।

ਕਿਣਕੇ ਦੀ ਔਕਾਤ ਨਾਂ ਕੋਈ,

ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਸਾਹਵੇਂ।

ਬਣ ਕੇ ਬੂੰਦ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਲੀ,

ਥਾਹ ਸਾਗਰ ਦੀ ਚਾਹਵੇ।।

“ਖੋਜੀ ਉਪਜੈ ਬਾਦੀ ਬਿਨਸੈ”

ਪੜ੍ਹਦਾ, ਪਰ ਨਾਂ ਬੁੱਝੇ,

ਪੱਥਰ ਯੁੱਗੀ ਪੱਥਰਾਂ ਕੋਲੋਂ,

ਖਹਿੜਾ ਕਿੰਝ ਛੁਡਾਵੇ।।

ਕਰਤੇ ਬਾਝੋਂ ਕਿਰਤ ਨਾਂ ਹੁੰਦੀ,

ਕਿਰਤ ਬਾਝ ਨਾਂ ਕਰਤਾ।

ਕਰਤਾ ਹੋ ਕੇ “ਪੁਰਖ” ਤੇ “ਸੈਭੰ”,

ਇਹੋ ਗੱਲ ਸਮਝਾਵੇ।।

ਰੱਬ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ,

ਕਰਦਾ ਬੰਦਾ ਦਾਅਵਾ।

ਕਣ ਕਣ ਅੰਦਰ ਬੈਠਾ ਉਹ ਤਾਂ,

ਬੰਦੇ ਤੇ ਮੁਸਕਾਵੇ।।।।

ਡਾ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ “ਬਰਸਾਲ” (ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ)

“ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਡੀਕੋਟਾ (ਫਰਿਜਨੋ) ਵਿਖੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸਟਾਲ”

(ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ) ਬੀਤੇ ਹਫਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਡੀਕੋਟਾ ਰੋਡ (ਫਰਿਜਨੋ) ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ, ਸੰਗਤਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, “ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮਿਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂ.ਐੱਸ.ਏ.” ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਸਟਾਲ ਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥੀ ਅਤੇ ਰਾਗੀ ਭਾਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸੰਗਤ ਚੋਂ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਸੀਰਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਡਾ. ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਰਸਭਿੰਨਾ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਭੰਗੜਾ ਅਕੈਡਮੀ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਖੇ ਭਾਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡੇ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥੀ ਅਤੇ ਰਾਗੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿਦਿਆ ਵੀ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਰੋਲ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਾਵਾਚਕ, ਰਾਗੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵੀ ਹਾਜਰੀਆਂ ਭਰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ੍ਰ. ਗੁਰਿੰਦਰ ਨਾਰਾਇਣ ਸਿੰਘ, ਸਕੱਤਰ ਸ੍ਰ. ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਕਮੇਟੀ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੱਡੇ ਹਾਲ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਰਿਜਨੋ ਦਾ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੰਥਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਪ੍ਰੋ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ, ਵੀਰ ਭੂਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਥਾਈਲੈਂਡ, ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਸ੍ਰ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਿਉਣਵਾਲਾ, ਗਿ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ, ਭਾਈ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਜਬਲਪੁਰ, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ, ਅਮਰੀਕਨ ਬੀਬੀ ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਖਾਲਸਾ ਆਦਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਜਰੀਆਂ ਭਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਬੀਤੇ ਹਫਤੇ 7 ਜੁਲਾਈ 2012 ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਸ (ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਖਾਲਸਾ) ਨੇ ਹਾਜਰੀ ਭਰੀ। ਦਾਸ ਨੇ “ਜਾਕਉ ਹਰਿ ਰੰਗੁ ਲਾਗੋ ਇਸੁ ਜੁਗ ਮਹਿ ਸੁ ਕਹੀਅਤ ਹੈ ਸੂਰਾ” (679) ਜੋ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਉਚਾਰਤ ਸ਼ਬਦ ਧਨਾਸਰੀ ਰਾਗ ਵਿਖੇ ਦਰਜ ਹੈ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂ ਅਤੇ ਸਰਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਆਪ ਪੜ੍ਹਨ, ਵਿਚਾਰਨ ਅਤੇ ਧਾਰਨ ਲਈ ਹੈ ਨਾਂ ਕਿ ਭਾੜੇ ਦੇ ਪਾਠ ਕਰਨ ਕਰਾਉਣ ਲਈ। ਬੀਬੀ ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਖਾਲਸਾ ਨੇ ਵੀ ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਸੰਗਤਾਂ ਸੱਚੀ ਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਂ ਵੀ ਨਾਲ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਬੜਾ ਸ਼ਾਤੀ ਦਾ ਮਹੌਲ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸੰਗਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਕੀਰਤਨ, ਕਥਾ ਵਖਿਆਣ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੀ ਸੀ, ਬਾਹਰ ਬੈਠ ਕੇ ਘਰੇਲੂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਰਹੀ।

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਖੇ “ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮਿਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂ.ਐੱਸ.ਏ.” ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਟਾਲ ਵੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੰਗਤਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਗੁਟਕੇ, ਸੀਡੀਆਂ, ਕੰਘੇ, ਕੜੇ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵੀ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਸਟਾਲ ਤੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਰੇ ਸ੍ਰ. ਜਸਬਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਡੁਬਈ ਦੀ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ “ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਲਿਖਾਰੀ ਕੌਣ?” ਧੜਾ ਧੜ ਵਿਕੀ। ਪ੍ਰੋ, ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਡੀਲਿਟ, ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨ੍ਹਾਭਾ, ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ, ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਦਾ ਲਿਟ੍ਰੇਚਰ, ਗਿ. ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਅੰਬਾਲਾ, ਪ੍ਰੋ. ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦਿੱਲ੍ਹੀ, ਪ੍ਰੋ. ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘੱਗਾ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਥਾਈਲੈਂਡ, ਗਿ. ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਮਸਕੀਨ ਅਤੇ ਦਾਸ ਦੀ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ “ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ” ਅਦਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵੀ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਲਈਆਂ।

ਸ਼ਾਮੀ ਭੰਗੜੇ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਬੱਚੀਆਂ ਢੋਲ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਤਰਜ ਤੇ ਭੰਗੜਾ ਪਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੁਕਾਂ ਗਉਂਦੇ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਬਾਹਰੀ ਗਾਣਾ ਨਹੀਂ ਗਾਇਆ। ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਕੜੇ ਕੰਘੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਖਰੀਦੀਆਂ। ਗਰਮੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਠੰਡੇ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਛਬੀਲ ਚਲਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਲੰਗਰ ਅਤੁੱਟ ਵਰਤਿਆ। ਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥੀ ਭਾਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਆਈਆਂ ਸੰਗਤਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਮਾਨ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਸਬੰਧੀ ਸਵਾਲ ਵੀ ਪੁੱਛੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਗਰਮਤਿ ਸੋਝੀ ਦੁਆਰਾ ਜਵਾਬ ਵੀ ਦਿੱਤੇ। ਕਈਆਂ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਾਕਾਰ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਕਥਾ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧੇ ਕਮਰੇ ਚ ਜਾ ਵੜਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਦਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਬਹੁਤੇ ਕਥਾਕਾਰ ਕਮਰਸ਼ੀਲ ਹਨ ਜੋ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਚੁਟਕਲੇ ਅਤੇ ਰੌਚਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾ ਸੁਣਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਰੋਧੀ ਮੈਟਰ ਵੀ ਪ੍ਰੋਸਦੇ ਤੇ ਸੰਗਤੀ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਝੱਟ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਤਾਂ ਸਿੱਧ ਗੋਸਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਵਿਚਾਰ ਵਿਟਾਂਦਰੇ ਦੀ ਪਿਰਤ ਪਾਈ ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਕਥਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪਿਰਤ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਖੜੋਤ ਅਉਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਫਰਿਜਨੋ ਏਰੀਏ ਦੀਆਂ ਸਮੂੰਹ ਸੰਗਤਾਂ ਦਾ “ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮਿਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂ.ਐੱਸ.ਏ.” ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਸ ਵੀ ਮਾਈ ਭਾਈ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਪੁਛਣਾ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਧਰਮ ਪੁਸਤਕ ਲੈਣੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦਾਸ ਦੀ ਤਾਜਾ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ “ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ” ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੇ ਨੰਬਰਾਂ, ਈਮੇਲ ਅਤੇ ਪਤੇ ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ (5104325827, 4082097072) singhsudent@gmail.com Guru Granth Parchar Mission of USA Inc. PO BOX 2621, Fremont CA 94536

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮਿਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂ.ਐਸ.ਏ ਵੱਲੋਂ ਸਟਾਲ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰ

(ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ) ਬੀਤੇ ਹਫਤੇ 8 ਜੁਲਾਈ 2012 ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਗਦਰ ਮੈਮੋਰੀਆਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਆਂ ਗਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਮੇਂ ਸੂਝਵਾਨ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੇ ਸੱਦੇ ਤੇ “ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮਿਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂ.ਐਸ.ਏ ਵੱਲੋਂ” ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਲੇਖਕਾਂ, ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਲਿਟ੍ਰੇਚਰ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਗੁਟਕੇ ਅਤੇ ਕੰਘੇ ਕੜੇ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ ਦੀ ਸਟਾਲ ਲਗਾਈ ਗਈ।

ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਆਏ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀਜ ਸਿਖਿਆ ਸੰਸਥਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਡਾ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਫਰਿਜਨੋ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਗੁਰੂਮੇਲ ਸਿੱਧੂ, ਮਾਲਟਾ ਦੁਰਘਟਨਾਂ ਜਾਂਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਗੂ ਸ੍ਰ. ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖੇੜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ “ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮਿਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂ.ਐਸ.ਏ” ਦੀ ਸਟਾਲ ਤੇ ਪਧਾਰੇ ਅਤੇ ਲਿਟ੍ਰੇਰਚਰ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਸਰਾਹਣਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਵੀ ਸਟਾਲ ਤੇ ਆਏ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦਵਾਂਨ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਖ੍ਰੀਦੀਆਂ ਓਥੇ ਗੁਰਮਤਿ ਬਾਰੇ ਗਲਬਾਤ ਵੀ ਕੀਤੀ।

ਕਵੀ ਸੱਜਨਾਂ ਚੋਂ ਬੀਬੀ ਨੀਲਮ ਸੈਣੀ, ਸ੍ਰ. ਪ੍ਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਵਾਨਾਂ, ਸ੍ਰ. ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਾਗਰ, ਭਾਈ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੰਘੇੜਾ, ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਚੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਿਖਾਰੀ ਸ੍ਰ. ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ, ਸ੍ਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੱਜ, ਸ੍ਰ. ਮਹਿੰਗਾ ਸਿੰਘ ਸਰਪੰਚ, ਸ੍ਰ. ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ (ਰੇਡੀਓ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਹੋਸਟ) ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਤਾਰੀ ਪੀਜੇ ਵਾਲੇ, ਸ੍ਰ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਵਿਦਵਾਨ, ਕਵੀ,ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦਰਸ਼ਕ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਲਿਟ੍ਰੇਚਰ ਖ੍ਰੀਦਿਆ। ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਨੋਆ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਨਸ਼ਿਆ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਫਲ ਨਾਟਕ “ਸਰਦਲ ਦੇ ਆਰ ਪਾਰ” ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਟਾਲਾਂ ਤੋਂ ਖ੍ਰੀਦੋ ਫਰੋਕਤ ਦਾ ਸੰਗਾ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਅਨੰਦ ਮਾਣਿਆਂ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਫਲ ਫਰੂਟ, ਚਾਹ-ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਲੰਗਰ ਫਰੀ ਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸਮੂੰਹ ਗਦਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਲੇਖਕਾਂ, ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਡਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗਦਰੀ ਬਾਬਿਆ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਉਂ ਇਹ ਗਦਰੀ ਬਾਬਿਆ ਦੀ ਯਾਦ ਦਾ ਸਮਾਗਮ ਅਮਨ ਅਮਾਨ ਨਾਲ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹਿਆ।

ਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ “ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਿਤ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ” ਸ੍ਰ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖੇੜਾ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਆਗੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆ ਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਆਈ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੋ. ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘੱਗਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਖ੍ਰੀਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਰੋਜ਼ਵਿਲ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਖੇ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਟਾਲ ਲਾਈ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਖਾਲਸਾ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਓਥੋਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਟਾਲ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਨੋਟ - ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਈ ਭਾਈ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਦਾਸ ਦੀ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਿਟ੍ਰੇਚ, ਕੰਘੇ ਕੜੇ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਗੁਟਕੇ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲੈਣੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਬੁੱਕ ਕਰਵਾਉਣੇ ਹੋਣ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਖਣੀ ਜਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਥਿਆ ਲੈਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ 5104325827 ਜਾਂ singhstudent@gmail.com ਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

gurU gRMQ pRcfr imÈn afP. XU. aYs. ey vwloˆ bIbI mndIp kOr vYkfivl kYlyPornIafˆ dy igRh ivKy aKMz pfT aqy gurmiq pRcfr

(avqfr isMG imÈnrI) ipCly hPqy jUn 13, 14, 15, 2012 nUM  bIbI mndIp kOr vYkfivl dy igRh vKy AunHfˆ dy vwzy spuwqr kfkf XogdIp isMG dy jnm idn dI KuÈI ivwc gurU gRMQ sfihb jI dI bfxI dy aKMz jfp kIqy gey. bIbI jI iekwly sb vy stor clfAuˆdy hn. bIbI mndIp kOr jI dy do byty pMjfb (Bfrq) ivKy Auwc ividaf lY rhy hn. afpxy klcr nfl juVy rihx leI bIbI jI ny Xog smiJaf ik bwicafˆ nUM pMjfb ivKy pVHfieaf jfvy. bIbI jI suBfa dy imwTy aqy DIrjvfn ikrqI iswK hn. bwicafˆ nUM gurmiq dI soJI vfsqy AunHfˆ ny ieh pfT rKvfieaf. ijs ivwc dfs, bIbI hrismrq kOr Kflsf, mfqf moqIaf kOr aqy BfeI rGbIr isMG pfTI ny Bfg ilaf. bIbI hrisrq kOr Kflsf ny pfT dy nfl nfl bwicafˆ, pRvfr aqy sMgq nUM gurmiq vI smJfeI.

aKMz pfT dI smfpqI vfly idn Èukrvfr nUM pfT dI smfpqI `qy idvfn sijaf. ijs ivwc bIbI hrismrq kOr Kflsf ny gurbfxI df rsiBMnf kIrqn krdy hoey “mfns jnm dulMB” `qy KuÈIafˆ Biraf viKafn vI kIqf, ijs nUM bwicafˆ aqy pRvfr ny bVy ghu nfl suixafˆ. hrismrq kOr Kflsf ny “mfqf kI asIs” gurbfxI nUM drsfAuˆdy ikhf ik gurbfxI hI srb sRyÈt asIs hY ijs nUM Dfrn krky bwcy aqy asIˆ sfry bhuq vDIaf ijMdgI sPl kr skdy hfˆ. dfs ny vI gurbfxI ivcfr kridafˆ drsfieaf ik jy iewk gYr iswK bIbI hrismrq kOr ijs dI bolI aqy klcr vI pMjfbI nhIˆ, gurmuwKI iswK ky pfT, kIrqn aqy viKafn kr skdI hY qfˆ asIˆ ikAuˆ nhIˆ? ijnHfˆ dI bolI aqy klcr pMjfbI hY.

bIbI mndIp kOr ny bfad ivwc glbfq krdy dwisaf ik bwcy skUl jfx qoˆ pihlfˆ mUl mMqr df pfT krdy hn aqy hux gurbfxI dy arQ Bfv vI isKxgy. BfeI rGbIr isMG ny dÈmyÈ ipqf gurU goibMd isMG jI dy jIvn qy kivqf vI suxfeI. ardfs AupRMq bIbI hrismrq kOr ny hukmnfmf ilaf aqy sMKyp ivafiKaf vI kIqI. kVfh pRÈfd vrqfAux qoˆ bfad gurU kf lMgr vrqfieaf igaf. vdfiegI vyly dfs ny “krmkfˆzfˆ dI CfqI ivwc gurmiq dy iqwKy qIr” pusqk vI bIbI jI nUM pRym Bytf kIqI jo dfs ny pCly sfl ilKI aqy jnvrI 2012 ivwc rIlIj hoeI sI. ieh pusqk jy iksy hor vI BfeI BfeI ny mMgvfAuxI hovy qfˆ dfs nfl ies Pon 5104325827 qy sMpRk kr skdf hY.

asIˆ gurbfxI df pfT, kIrqn aqy isiKaf viKafn gurmiq pRcfr nUM muwK rwK ky krdy hfˆ. ijs vI mfeI BfeI ny akfl qKq dI mrXfdf anusfr gurmiq pfT pRcfr dy pRogRfm krvfAuxy hox, gurmiq isKxI jfˆ gurmiq bfry svfl jvfb puwCxy hox sfzy nfl ies eImyl-singhstudent@gmail[com jfˆ 5104325827, 4082097072 Ponfˆ qy sMpRk kr skdy ho. asIˆ Grfˆ ivKy vfV idwqy jfˆ vV gey BUq pRyq vI gurmiq dI jugqI nfl kwZdy hfˆ. jy koeI ies pROblm qoˆ pIVq hY qfˆ Auh vI sfzy nfl sMpRk kr skdf hY. icwTI pwqr leI sfzf pqf hY-

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮਿਸ਼ਨ ਯੂ.ਐੱਸ.ਏ

PO BOX 2621,

Fremont, CA 94536

ਕੁਦਰਤ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ

ਕੁਦਰਤ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡੇ ਸੋਈ ਪਿੰਡੇ ਜੋ ਖੋਜੈ ਸੋ ਪਾਵੈ (ਪੰਨਾ 695)

ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਤੁਪਕੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਕਣ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਣੂ ਆਖਦੇ ਹਾਂ, ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦੇ ਇਕ ਸੈੱਲ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਅਣੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੌਜੇਟਿਵ ਚਾਰਜ ਵਾਲੇ ਪਰੋਟੌਨ ਅਤੇ ਚਾਰਜ ਰਹਿਤ ਨਿਊਟਰਾਨ ਗੁੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ , ਜਿਨਾਂ ਦੁਆਲੇ ਨੈਗੇਟਿਵ ਚਾਰਜ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟਰੌਨ ਇਕ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟਰੌਨ ਨਾਂ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਨਾਂ ਬਾਹਰ ਜੋ ਕਿਸੇ ਤੱਤ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਖਾਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫ਼ਰਕ ਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ, ਧਰਤੀ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਆਪਣੇ ਧੁਰੇ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਇਕ ਖਾਸ ਦੂਰੀ ਤੇ ਰਹਿਕੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਇਕ ਆਕਾਰ ਬਕਸ਼ਦੇ ਹਨ। ਸੋ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਇਕ ਸੂਖਮ ਜਿਹੇ ਅਣੂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਝ ਹੋਣੀ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੇ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਇਕ ਮਿਕ ਹੋਕੇ ਕਹੇ ਅਨੁਭਵੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਇੰਨ ਬਿੰਨ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਅਸੀਂ ਜਾਣ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸੁਝਾਇਆ ਰੱਬ ਕੋਈ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਵਿਭਾਗ ਖੋਲ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੋਰ ਮੱਤਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲੇ ਸਵਰਗ-ਨਰਕ ਦੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰੱਬ ਵਰਗਾ ਰੱਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਅਦਿੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਇਕ ਸਾਰ ਵਿਚਰ ਰਿਹਾ ਸੈ-ਭੰਗ (ਸਵੈ ਭੰਗ) ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਪਰਗਟ ਹੋ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਵਾ ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਵੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਇਕ-ਮਿਕ ਹੋਇਆ , ਇਸੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਬਿਆਨਦਾ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਇਕ-ਮਿਕ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਝ ਹੀ ਆਖਦਾ ਹੈ।
ਸਾਚੇ ਤੇ ਪਵਨਾ ਭਇਆ, ਪਵਨੈ ਤੇ ਜਲੁ ਹੋਇ, ਜਲ ਤੇ ਤ੍ਰਿਭਵਣੁ ਸਾਜਿਆ ਘਟ ਘਟ ਜੋਤਿ ਸਮੋਇ। । (ਪੰਨਾ 19)ਅਗਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝੀਏ ਤਾਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੇ ਫੈਲੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ, ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਬਨੱਸਪਤੀ ਸਭ ਇੱਕ ਹੀ ਜੀਵ ਹੈ ਜੋ ਕੇਵਲ ਇੱਕ (੧)ਅਕਾਲਪੁਰਖ ਦਾ ਹੀ ਫੈਲਾਵ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਜੀਵ ਰੂਪੀ ਦਰਖ਼ਤ ਦਾ ਸਿਰਮੌਰ ਫ਼ਲ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਤੱਕ ਪੁੱਜੇ ਇਸ ਜੀਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਇਕ ਖਾਸ ਨਸਲ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਐਵੋਲੂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਤੱਕ ਪੁੱਜਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਹਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣਿਆਂ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਿਰਮੌਰ ਜੀਵ ਬਾਂਦਰ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਵੀ ਆਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਾਂਦਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਸਿਤ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੋ ਬਾਂਦਰ ਰੂਪੀ ਇਸ ਸਟੇਜ ਤੇ ਹੀ ਅਕਾਲਪੁਰਖ ਦੀ ਸਮਝ ਦਾ ਖਿਆਲ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਹਰ ਜੀਵ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰਬ ਸਾਂਝੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਅ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਅਗਰ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹਰ ਸਟੇਜ ਤੇ ਆਖਰੀ ਜੀਵ ਅਕਾਲਪੁਰਖ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਇਹੀ ਗਲ ਇਨਸਾਨ ਲਈ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਅਜੋਕਾ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਸੁਪਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸੁਪਰ ਜੀਵ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਸੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੁਦਰਤ ਰੂਪੀ ਰੱਬ ਜੀ ਦੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਅੰਤੁ ਨਾ ਜਾਣੇ ਕੋਇ ਬਹੁਤਾ ਕਹੀਐ ਬਹੁਤਾ ਹੋਇ (ਪੰਨਾ 5 )
ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਪੈ ਕੀਤਾ ਅਕਾਰੁ ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਪੈ ਪਾਰਾਵਾਰੁ (ਪੰਨਾ 5 )ਅਜੋਕੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਆਨੰਤ ਤੱਕ ਪਸਰਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜਦ ਕਿ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਪਸਾਰੇ ਨੂੰ ਬੇਅੰਤ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਕੀ ਮੱਤਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚਪਟੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜਾਨਵਰ ਉਪਰ ਟਿਕੀ ਆਖ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਅਜੀਬੋ ਗਰੀਬ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ। ਮਜ਼ਹਬੀ ਕੱਟੜਤਾ ਅਧੀਨ ਰੱਬ ਜੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੋਲ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਦੱਸਣ ਤੇ ਗਲੀਲੀਓ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਗੁਰਮਤਿ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਚਲਦੀ ਹੋਣ ਦੀ ਗਲ ਕੀਤੀ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਹੀ ਭੈ ਵਿੱਚ (ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ)ਵਿਚਰ ਰਿਹਾ ਦੱਸਿਆ। ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਕਤਾ ਸਿਧ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਨ ਤੇ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸਚਾਈ ਦੀ ਖੋਜ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਇੱਕ ਹੀ ਗਲ ਹੈ। ਸੋ ਗੁਰਮਤਿ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਰਥਾਤ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਜਾਪਣ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਭਗਤੀ ਹੈ। ਸੋ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਿਨਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੰਦਗੀਆਂ ਦਾਅ ਤੇ ਲਾਕੇ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਇਸ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਏ ਰੱਬ ਦੇ ਅਸਲ ਭਗਤ ਸਨ। ਇਹੀ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਨਿਆਰਾਪਣ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅੰਗ ਸੰਗ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ ਕਰਤੇ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਰਮਜਾਂ ਸਰਲ ਕਰਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਅਨ ਕਰਨਾਂ ਇਕ ਭਗਤੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਇਕ ਮਿਕ ਹੋਏ ਇਹਨਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ/ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਸਮਾਂ ਉਸਦੀ ਭਗਤੀ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਡੀਸਨ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬੱਲਬ ਦੀ ਕਾਢ ਕਾਰਣ ਅੱਜ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਘਰ ਘਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰੀਂ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਪਹੀਏ ਦੀ ਕਾਢ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੱਕ ਸਮੁੱਚੀ ਖੋਜ ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿਸਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਲ ਕਦਮ ਹੀ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਜ਼ਹਬੀ ਲੋਕ, ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਡਰਾਕੇ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਦੇਕੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਹਬ ਵੱਲ ਖਿਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੋਈ ਮਜ਼ਹਬ ਸਵਰਗ ਦੇ ਬਹੁਤ ਲੁਭਾਵਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕੋਈ ਨਰਕ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਡਰਾਬੇ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਦੁਨੀਆਂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਡਰ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਕਾਰਣ ਰੱਬ ਦਾ ਭੈ ਮੰਨਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਬਲਕਿ ਇਨਸਾਨ ਧਾਰਮਿਕ ਉਦੋਂ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਉਹ ਹਰ ਡਰ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉੱਠ ਰੱਬ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅੰਦਰ ਧਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਡਰ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਅਤੇ ਨਿਆਰੇ ਅੰਦਾਜ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਭੂਤ ਪਰੇਤ, ਆਵਾਗਵਨ, ਸਵਰਗ, ਨਰਕ, ਵਰ, ਸਰਾਪਾਂ, ਕਰਿਸ਼ਮੇ, ਰੂਹਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਗੈਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਰਚਲਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਅਰਥ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੀ ਗੱਲ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੋਕ ਡਰ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਨਹੀਂ। ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਤੀ ਕਰੋੜ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ, ਅਨੇਕਾਂ ਸੰਤ ਬਾਬਿਆਂ, ਪੀਰਾਂ , ਫਕੀਰਾਂ, ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਡੇਰਿਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਪਰੈਕਟੀਕਲੀ ਸੱਚ ਧਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹੀ। ਸੋ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਫੈਲਾਏ ਹਊਏ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਰੱਬ ਨਾਲ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਾਲਾ ਫ਼ਲਸਫਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰੱਬ ਨੂੰ ਆਸਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਾਅ ਦਿੱਤਾ।
ਭਾਵੇਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਧਰਮ ਇਸਦੀ ਸਾਰਥਿਕ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨਹੀਂ ਕੱਟਦੇ ਸਗੋਂ ਮਦਦ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਧਰਮ ਦੇ ਅਖਾਉਤੀ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਦੱਸਕੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਾਬਤ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਦਾ ਅਧਾਰ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਅੰਨ੍ਹੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਧਰਮ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਸ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਜਿੰਦਰੇ ਲਾਕੇ ਸਦਾ ਲਈ ਹੀ ਲੁੱਟ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿਣ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਅਧਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੱਚ ਹੈ। ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਵੱਟੀ ਹੀ ਵਿਵੇਕਤਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਵਿਵੇਕ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਹੀ ਗਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਾਰ ਪਰਿਓ ਸੁਆਮੀ ਕੈ ਦੁਆਰੈ ਦੀਜੋ ਬੁਧ ਵਿਵੈਕਾ (ਪੰਨਾ 641)ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੱਚ ਤੋਂ ਖਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਓਂ ਜਿਓਂ ਸੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਮੱਕੜ ਜਾਲ ਟੁੱਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਖਤਰਾ ਧਰਮ ਜਾਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸਗੋਂ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਦੁਨੀਆਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਖੋਜਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਸੱਚੇ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਜਿਨੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਖੋਜ ਹੋਈ ਹੈ ਉਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ 5% ਹੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਣਖੋਜਿਆ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲੈਕ (ਡਾਰਕ) ਮੈਟਰ ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਐਨਰਜੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਜੋ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਲਗਾਤਾਰ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨੂੰ ਫੈਲਾਅ ਰਹੀ ਐਨਰਜੀ ਦੀ ਖੋਜ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਣਖੋਜੇ, ਅਣਦੇਖੇ, ਅਤੇ ਅਣਸਮਝੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਰੱਬ ਹੀ ਜਾਣੇ ਆਖ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਅਸਲ ਭਗਤ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਅਣਕਿਆਸੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਵਰਤਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗਰਜ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ, ਮੀਂਹ , ਹਨੇਰੀ, ਵਾ-ਵਰੋਲੇ, ਭੁਚਾਲ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ, ਜਵਾਰ-ਭਾਟੇ , ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਆਦਿ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਅਜੀਬੋ ਗਰੀਬ ਵਰਤਾਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਰਾਹਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਉਸਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲੱਗੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਇਹਨਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਯਮਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣ ਲੱਗਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਦਿੱਖ ਵਰਤਾਰੇ ਹੁਣ ਉਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਡਰ ਵਜੋਂ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਪਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਉਸਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਸਦੀ ਲਗਨ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੋਜੀ ਹੀ ਲੋਕਾਈ ਦੇ ਅਗਿਆਨੀ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਹਰ ਨਵੀਨ ਖੋਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੀਨ ਟੈਕਨੌਲੋਜੀ ਬਿਨਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਸਰਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਇਕ ਅੰਸ਼ ਕਹਿ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕ ਮਿਕ ਹੋਕੇ ਜੀਣ ਦਾ ਵਲ ਦੱਸਿਆ। ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਟੱਲ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਹੁਕਮ ਆਖ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਰਜਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਨਿਆਰਾ ਤਰੀਕਾ ਸਮਝਾਇਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੀ ਸੱਚ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੈਰ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਭਰਮ ਦਾ ਡਰ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਬਣਿਆਂ ਰਹੇ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਉਪਜ ਰਹੇ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਿਆਂ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅੰਦਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਾਡਲ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਰਥ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਹੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਹੋਕੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸਚਿਆਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਗਲ ਸਮਝ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਕਰ ਰੱਬ ਨੂੰ ਰਿਝਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਫਿੱਕੀ ਪੈ ਗਈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮਕਾਂਡ ਬਣਾਕੇ ਰਟਣ ਨਾਲੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਉਣਾ ਹੀ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਜਿਉਣਾ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਟੱਲ ਹਨ ਜੋ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੇ। ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮੇ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਸਚਾਈ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕੇ। ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਜੁੱਗੋ-ਜੁੱਗ ਅਟੱਲ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਮੁੱਦਾ ਸੱਚ ਦੇ ਜਿਆਦਾ ਨਜਦੀਕ ਪੁੱਜਣਾ ਹੀ ਹੈ। ਅਗਰ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਪਰ ਧਰਮ ਦਾ ਕੁੰਡਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਵਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਢਾਂ ਕੱਢਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅਗਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੱਚ ਧਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਕਸੂਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਚਰਣ ਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਗੁਰਮਤਿ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਆਚਰਣ ਬਣਾਕੇ, ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਇਨਾਤ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ , ਕੁਦਰਤ ਸੰਗ ਇਕ-ਮਿਕ ਹੋਕੇ ਜੀਣ ਦਾ ਵਿਸਮਾਦੀ ਰੰਗ ਭਰਦੀ ਹੈ। ।
ਡਾ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਸਾਲ(ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ)

ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਕਿਰਤੀ ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਬਾਬੇ ਫਿਰਤੀ

(ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ)

 

ਕਿਰਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਹੱਥੀਂ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ, ਘਰ ਬਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਫਿਰਤੀ ਦਾ ਮਤਲਵ ਹੈ ਫਿਰਤੂ ਭਾਵ ਵਿਹਲੜ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੇ ਪਲਣ ਵਾਲਾ। ਕਿਰਤ ਦੀ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਮਹਿਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਕਰਕੇ ਹੀ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਕਰਤਾ ਹੈ ਭਾਵ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਪੌਣ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਧਰਤੀ, ਅਕਾਸ਼, ਬਨਸਪਤੀ, ਅਤੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰ, ਪਾਲ-ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਬਿਲੇ ਲਾਉਣ ਦੀ ਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਵੀ ਕਿਰਤੀ ਹੈ।

ਦੇਖੋ ਜਿਤਨੇ ਵੀ ਭਗਤ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਭ ਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਕੁ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਜੁੱਤੀਆਂ ਗੰਢਦੇ, ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਤਾਣੀ ਬੁਣਦੇ ਅਤੇ ਭਗਤ ਧੰਨਾ ਜੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਗਤ ਰਹਿਬਰ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮੱਝਾਂ ਚਾਰੀਆਂ, ਵਾਪਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀ-ਬਾੜੀ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਬਾਕੀ ਗੁਰੂ ਵੀ ਕਿਰਤੀ ਸਨ। ਉੱਘੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਂਨ ਵੀ ਕਿਰਤ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ, ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ, ਭਾਈ ਭਗੀਰਥ, ਭਾਈ ਪੈੜਾ ਮੋਖਾ, ਮਾਤਾ ਖੀਵੀ, ਭਾਈ ਜੇਠਾ, ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ, ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ, ਬਾਬਾ ਮੱਖਣਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ, ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ, ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ, ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ, ਮਾਈ ਭਾਗੋ, ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ, ਧਰਮ ਸਿੰਘ, ਹਿਮਤ ਸਿੰਘ, ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ, ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਘਨੀਆ, ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ, ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ, ਸ੍ਰ. ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਸ੍ਰ. ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ, ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ, ਬੀਬੀ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ, ਸ੍ਰ. ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ, ਸ੍ਰ. ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ, ਬਾਬਾ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੌਰੰਗਾਬਾਦ, ਭਾਈ ਮਹਿਰਾਜ ਸਿੰਘ, ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ, ਸ੍ਰ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ, ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ, ਸ੍ਰ. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਝੱਬਰ, ਜਨਰਲ ਸ਼ੁਬੇਗ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਹਾਂਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਤੱਕ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਸਨ। ਜਗਤ ਰਹਿਬਰ ਬਾਬਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਤਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਨੁੰ ਇਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਰਤ ਕਰੋ, ਵੰਡ ਛੱਕੋ ਅਤੇ ਨਾਮ ਜਪੋ।

ਵਿਹਲੜ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਅਨੇਕਾਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਦਾ ਦੂਜੇ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੱਕਣਾ, ਦੂਸਰਿਆਂ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੋਰਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗਣਾਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਹਲੜ ਕਿਰਤੀਆਂ ਤੇ ਬੋਝ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਖੋ! ਪੁਰਾਤਨ ਬਾਬਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਜੋਕੇ ਨਵੀਨ ਬਾਬੇ (ਭਾਂਤ-ਸੁਭਾਂਤੇ ਡੇਰੇਦਾਰ) ਸਭ ਵਿਹਲੜ ਹਨ। ਕੋਈ ਕਿਰਤ ਕਮਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕੋਈ ਡੱਕਾ ਨਹੀਂ ਤੋੜਦਾ, ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਵਾਲੇ ਬਾਬਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਰੂਰ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਪਰ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ-ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਲੀਆਮੇਟ ਕੀਤਾ। ਗ੍ਰਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਦੁੱਧ ਘਿਉ ਦਾ ਵਾਪਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਮਸੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰੀਬ ਜਿਮੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਚੋਂ ਵੀ ਜਬਰੀ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਬੋਰੀਆਂ ਚੁੱਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸੋ ਜਿਤਨੇ ਵੀ ਫਿਰਤੂ ਡੇਰੇਦਾਰ ਹਨ ਸਭ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਤੇ ਪਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਹਲੜਾਂ ਨੇ ਹਰਾਮ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਡੇਰੇ ਬਣਾ ਲਏ ਅਤੇ ਜਮੀਨਾਂ ਖਰੀਦ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾ-ਸੁਣਾਂ ਕੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਭਗਵਾਕਰਨ ਕਰੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਰਤ ਤੋਂ ਭਗੌੜੇ ਵਿਹਲੜਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਵਿਹਲੜ ਡੇਰੇਦਾਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰਾਂ ਦੇ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਬਣ, ਸਰਕਾਰੇ ਦਰਬਾਰੇ ਪਹੁੰਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕਿਤੇ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਕਤਲਾਂ ਦੀ ਸੂਹ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਦਾ।

ਗੁਰਸਿੱਖੋ! ਜਰਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚੋ ਕਿ ਜੇ ਸਾਡੇ ਭਗਤ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਆਗੂ ਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਸਨ ਫਿਰ ਇਹ ਕਿਰਤ ਤੋਂ ਭਗੌੜੇ ਵਿਹਲੜ ਬਾਬੇ ਕਿੱਥੋਂ ਸਿੱਖੀ ਤੇ ਕਾਬਜ ਹੋ, ਗੁਰੂਆਂ-ਭਗਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਸਿਆਣੇ ਹੋ ਗਏ? ਗੁਰੂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਈ, ਬਾਬੇ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਕੌਰ ਦਾ ਤਖੱਲਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਫਿਰ ਇਹ ਮਹਾਂਰਾਜ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ, ਬਾਬਾ ਜੀ ਮਹਾਂਰਾਜ ਅਤੇ 108 ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਏ? ਕਿਹੜੇ ਗੁਰੂ ਭਗਤ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ? ਅਜੋਕੇ ਬਹੁਤੇ ਡੇਰੇਦਾਰ ਕਿਰਤ ਤੋਂ ਭਗੌੜੇ ਬਾਬੇ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਿਗੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜੋ ਪਰਾਏ ਮਾਲ, ਧੰਨ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋਰਾ-ਜਬਰੀ ਬਲਾਤਕਾਰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਮਸੰਦ ਸਿਸਟਮ ਦਸਵੰਧ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੰਕਾਰੀ, ਵਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਹਲੜ ਲੁਟੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਸੰਦ ਸਾੜਨੇ ਵੀ ਪਏ। ਅੱਜ ਵੀ ਪੰਥ ਨੂੰ ਕਿਰਤ ਤੋਂ ਭਗੌੜੇ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਡੇਰੇਵਾਦ ਦਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਿਸਟਮ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਡੇਰੇਦਾਰ ਸਾਧ ਵਕਤੀਆ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਮਲੀਆਮੇਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂਆਂ-ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜੇ ਜਗਤ ਰਹਿਬਰ ਬਾਬਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਕਿਰਤੀ ਸੀ ਤਾਂ ਅਜੋਕੇ ਸਿੱਖ-ਸਾਧ ਫਿਰਤੀ (ਵਿਹਲੜ) ਕਿਉਂ ਹਨ? ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵੀ ਕਿਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਨਾਂ ਕਿ ਫਿਰਤੀ (ਵਿਹਲੜ)। ਜੇ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ, ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ, ਬਾਬਾ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ, ਜਨਰਲ ਸ਼ੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਆਦਿਕ ਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਅਜੋਕੇ ਬਾਬੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ  ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਅਜੋਕੇ ਬਾਬੇ, ਡੇਰੇਦਾਰ ਅਤੇ ਰਾਗੀ-ਢਾਢੀ, ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਗੁਰੂਆਂ-ਭਗਤਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਜੋ ਹੱਥੀਂ ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਕੀ ਗੋਲਕ ਅਤੇ ਗੁਰਿਸੱਖਾਂ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਮਾਈ ਤੇ ਟੇਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸੋ ਸਿੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਿਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰਤੂ ਵਿਹਲੜਾਂ ਨੂੰ ਖੂਨ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਹੀਂ ਲੁਟਾਉਂਦਾ। ਕਿਰਤ ਨਾਲ ਹੀ ਚੰਗੇ-ਚੰਗੇ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਆਦਿ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਕ ਕਾਰਖਾਨੇ ਖੋਲੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਸਾਨੂੰ ਕਿਰਤ-ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਵਿਹਲੜ ਸਾਧਾਂ-ਸੰਤਾਂ, ਮਹਿੰਗੇ-ਮਹਿੰਗੇ ਰਾਗੀਆਂ-ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਪੇਟ ਭਰਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ, ਵੰਡ ਛੱਕਣਾਂ ਅਤੇ ਨਾਮ ਜਪਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੀ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਗੁਰਮੁਖ ਗਾਡੀ ਰਾਹ (ਪੰਥ) ਹੈ-ਕਿਰਤ ਵਿਰਤ ਕਰ ਧਰਮ ਦੀ...ਗੁਰਮੁਖ ਗਾਡੀ ਰਾਹੁ ਚਲੰਦਾ॥ (ਭਾ.ਗੁ.) ਉਦਮੁ ਕਰੇਂਦਿਆਂ ਜੀਉ ਤੁੰ ਕਮਾਵਦਿਆ ਸੁਖ ਭੁੰਚੁ॥ ਧਿਆਇਦਿਆ ਤੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲੁ ਨਾਨਕ ਉਤਰੀ ਚਿੰਤੁ॥1॥ (522) ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਵਿਰਤ ਦੀ ਕਮਾਈ ਸਫਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਰਥ-ਉਲੱਥੇ ਵੰਡਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਜਨਤਾ ਵੀ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਚੋਂ ਸਿਖਿਆ ਦੇ ਕੁਝ ਮੋਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਕਿਰਤ ਵਿਰਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਫਿਰਤੂ (ਵਿਹਲੜਾਂ) ਦੇ ਚਲਾਏ ਹੋਏ ਭਰਮ ਜਾਲ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕੇ। 

-ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ( 510-432-5827 )

ਪੁਜਾਰੀਬਾਦ ਦਾ ਬਦਲ

ਪੁਜਾਰੀ ਵਾਦ ਦਾ ਬਦਲ

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡਿਆਂ ਤੱਕ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇ ਮਸਨਦ(ਮਸੰਦ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ।ਮਸਨਦ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗੱਦੀ ।ਇਹਨਾਂ ਮਸੰਦਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਕਮਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਦਸਵੰਦ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ(ਗੁਰੂ ਕੋਲ) ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ।ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਚਲਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਸਮੇ ਦੇ ਬਦਲਾਵ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਮਸੰਦਾਂ ਦੀ ਨੀਅਤ ਵੀ ਬਦਲ ਗਈ । ਹੋ ਰਹੀ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਕਮਾਈ ਦੇ ਸੌਖਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਣ ਕਾਰਣ ਮਸੰਦਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ।ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਜਗਹ ਪੈਸੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ।ਜਿਆਦਾ ਚੜ੍ਹ ਰਹੇ ਪੈਸੇ ਨੇ ਮਸੰਦਾ ਦੀ ਮੱਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕੁਕਰਮਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਪੈ ਗਏ ।ਇਹਨਾਂ ਮਸੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਦੀਆਂ ਲਈ ਝਗੜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ।ਆਖਿਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਲੰਬਾ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਇਸ ਮਸੰਦ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਸਦਾ ਲਈ ਹੀ ਖਾਤਮਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸਟੇਜ ਤੇ ਦੇਹ-ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਥਾ ਨਾਲੋਂ ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਥਾ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜੋੜਕੇ ਕਿਸੇ ਵੱਖਰੀ ਪੁਜਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਮੁਹਤਾਜ ਬਨਾਣ ਨਾਲੋਂ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਹੀ ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰੀ ਪੁਜਾਰੀ(ਸੁਕਿਰਤ ਕਰਦਿਆਂ ਰੱਬ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ) ਬਨਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।

ਨਾਮਾ ਕਹੈ ਤਿਲੋਚਨਾ ਮੁਖ ਤੇ ਰਾਮੁ ਸੰਮਾਲਿ।

ਹਾਥ ਪਾਉ ਕਰ ਕਾਮੁ ਚੀਤ ਨਿਰੰਜਨ ਨਾਲਿ।(ਪੰਨਾ 1375)

ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਸਿੱਖ ਹੀ ਪੁਜਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰਚਲਤ ਕਿਸੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਪੂਜਾ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸਗੋਂ  ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਦਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਜਾਣਦਿਆਂ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਟੱਲ ਨਿਯਮਾਂ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਉਸੇ ਦੀ ਨਿਯਮਾਵਲੀ ਅਧੀਨ ਵਿਚਰਨਾਂ ਹੀ ਕਾਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ।ਲੋੜ ਹੈ ਬਸ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਨਿਯਮਾਵਲੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ।ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਕੇ ਜੀਣਾ ਹੀ ਰੱਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਜੀਣਾ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾਂ ਸੈਭੰਗ(ਸਵੈ ਭੰਗ) ਅਰਥਾਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪੁਰਖ(ਪੂਰਿਆ ਹੋਇਆ) ਅਰਥਾਤ ਹਰ ਦਿੱਖ-ਅਦਿੱਖ ਚੀਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਰਸ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪ ਰਿਹਾ ਹੈ ।ਇਸ ਤਰਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਅਰਥਾਤ ਰੱਬ ਜੀ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜੀਣਾਂ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅੰਗ ਸੰਗ ਜੀਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ।ਆਮ ਲੁਕਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਣ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ  ਅਜਿਹੇ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਦੇ ਬਾਨਣੂ ਬੰਨਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦੇ ਗਏ ।ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਅਜਿਹੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਵਿਚੋਲੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ।ਇਹੀ ਵਿਚੋਲੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਸਵਾਰਥ ਲਈ  ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਦੀ ਰੱਬ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਪੁਜਾਰੀ ਅਖਵਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ।ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਕਿ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰੱਬ ਜਿਆਦਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ , ਇਹਨਾਂ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਲੈਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੁਕੇ  ਕੰਮ ਪੂਜਾ-ਅਰਦਾਸਾਂ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਪੁਸ਼ਤ ਦਰ ਪੁਸ਼ਤ ਬਿਜਨਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਿਆ ।ਦੁਨੀਆਂ ਦੇਖਦੀ ਸੀ ਕਿ ਦੁਨਿਆਵੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਾਮਦ ਕਰਕੇ  ਕਿੰਝ ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਆਦਿ ਸੁਣਾਕੇ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ।ਲੋਕਾਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਰੱਬ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਰਾਜਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਆਪਦੀ ਉਪਮਾਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੋਵੇਗੀ ਉਹ ਵੀ ਇੰਝ ਦੀ ਉਪਮਾਂ ਸੁਣਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਕੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਹਰਾਂ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਮਿਹਰਾਂ ਮੰਗਣ ਦਾ ਢੰਗ ਪੁਜਾਰੀ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਹੋਰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।ਇਸ ਤਰਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਲੋੜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਰਤ ਕੀਤਿਆਂ ਪਾਣ ਦੀ ਚਾਹਤ, ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਗਈ ।ਰੁਜਗਾਰ ਦਾ ਪੁਸ਼ਤਾਂ ਤੱਕ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸਾਧਨ ਬਣਦਾ ਦੇਖ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਧਾਰਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਚਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਧਵਿਸਵਾਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਕਾਂਢਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਾ ਦਿੱਤਾ ।ਕਿਰਤੀ ਕੋਲ ਤਾਂ ਕਿਰਤ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ,ਸੋ ਉਸਨੇ ਜਾਣੇ-ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਭਾਗ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ।ਜਿਓਂ ਜਿਓਂ ਰੋਜੀ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਚੰਗੇਰੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਰੁੱਝਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਉਸ ਕੋਲ ਸਮੇ ਦੀ ਹੋਰ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਜਾਰੀਵਰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।

ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਕਹਿਰ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਝੁੱਲੀ ।ਹਕੂਮਤ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਹੋ ਗਏ ।ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਰੱਖੇ ਗਏ ।ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਹਕੂਮਤ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣ ਨਾਲੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਜੰਗਲਾਂ,ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਦਰਾਂ  ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ।ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਅਜਿਹੇ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੰਮੀਆਂ ਪਲੀਆਂ ।ਅਜਿਹੇ ਬਿਖੜੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਸਿੱਖ  ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅੰਗ ਸੰਗ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ।ਪਰ ਅਣਸੁਖਾਵੇਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਾਰਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨਿਆਵੀ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜੁੜਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝਿਆਂ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ । ਅਜਿਹੇ ਲੜਨ-ਭਿੜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਗੀ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਸਿੰਘ ਅਕਸਰ ਹਕੂਮਤ ਨਾਲ ਗੁਰੀਲਾ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜਾਨੇ ਖੋਹ ਲਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ।ਅਜਿਹੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿੱਖ ਛੁਪਦੇ-ਛੁਪਾਉਂਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਭੇਟਾਵਾਂ ਸਹਿਤ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਣੀ ਸੁਣ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨਜਦੀਕੀ ਅਖਵਾਉਂਦੇ  ਨਿਰਮਲੇ ਜਾਂ ਉਦਾਸੀ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕਾਬਜ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ । ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਤਿਲ ਫੁਲ ਜਾਂ ਵਧੀਕ ਭੇਟਾਵਾਂ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਆਦਤ ਨੂੰ ਭਾਂਪਦਿਆਂ ਕਾਬਜ ਹੋਏ ਨਿਰਮਲੇ,ਉਦਾਸੀ,ਸੰਤਾਂ-ਮਹੰਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਲਈ ਗੁਰਮਤਿ ਫਲਸਫੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ-ਸਮਝਾਉਣ ਨਾਲੋਂ  ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਲਾਹੇਬੰਦ ਸਮਝਿਆ ।

ਮਿਸਲਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਆਪਣੀ ਚਾਲੇ ਚਲਦਾ ਗਿਆ। ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ/ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਜਗਾਹ, ਬਣ ਰਹੇ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਹੀ ਹਾਵੀ ਰਹੀ ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਅਜਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਮਹੰਤਾਂ ਤੋਂ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਾਪਸ ਲੈਕੇ ਪੰਥਕ ਇਕਸਾਰਤਾ ਲਈ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਪਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਗਠਨ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ,ਪਰ ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਅਸਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਫੈਲਾਵ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ।ਸਮੇ ਸਮੇ ਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਵੈ ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ।

ਅਗਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਦਾ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੋਣ ਲਗ ਪਵੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰਲੇ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਜਗਿਆਸੂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਆੜ ਹੇਠ ਅਖੌਤੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਉਲਝਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।

ਘਰ ਘਰ ਅੰਦਰ ਧਰਮਸਾਲ ਹੋਵੈ ਕੀਰਤਨ ਸਦਾ ਵਿਸੋਆ।।(ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ)

ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਘਰ ਨੂੰ ਧਰਮਸ਼ਾਲ(ਧਰਮ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਸਕੂਲ) ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ।ਜਦੋਂ ਮਾਪਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖੁਦ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿੱਖਕੇ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਕੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪਰੈਕਟੀਕਲ ਰੂਪ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ।ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇਕੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਜਰੂਰੀ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੌਕਿਆਂ ਸਮੇਂ ਧਾਰਮਿਕ ਦਿੱਖ ਭਰਨ ਨਾਲੋਂ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਇ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ ।ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪਰਚਾਰਕ,ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੜਿੱਕਾ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕੋ ਝਟਕੇ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੀ ਗਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕੇਵਲ ਲਿਖਤਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਰੈਕਟੀਕਲ ਕੰਮ ਦੇ  ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਸਕਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਇੱਕੋ ਝਟਕੇ ਬਿਨਾ ਬਦਲ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਇ ਨਾਸਤਿਕ ਵਿਰਤੀ ਦਾ ਉਪਜ ਜਾਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਸ ਪੁਜਾਰੀਬਾਦ ਦੇ ਕੋੜ੍ਹ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਗਿਆਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਕਾਰਜ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਨਾਂ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ।

ਕਾਲਜ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ,ਫਲਸਫੇ ਅਤੇ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਾਂਗ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਉਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਕਾਲਜ ਰਹਿ ਕੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਮੋਹਰ ਅਧੀਨ ਬਣੀ ਪੰਥ ਪਰਮਾਣਿਤ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾਕੇ ਇਹ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਕੁਝ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਇਸ ਮਰਿਆਦਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਤਵੱਕੋਂ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਡੇਰਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਇਸੇ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੀ ਠੀਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ । ਸੈਂਕੜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਪੁੱਜ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੇ ਜਾਣਾ  ਇਹਨਾਂ ਸੈਂਟਰਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ ।ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸੈਂਟਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾਂ ਆਸਾਨ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ।ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਸਟੈੱਪ ਵਾਈਜ਼ ਠਰੰਮੇ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਹੈ।ਪਹਿਲੇ ਸਟੈੱਪ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਐਨ ਆਰ ਆਈਜ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਸ ਕਲਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀ ਹੈ ।ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ,ਲੈਪਟੌਪ,ਪਰੌਜੈਕਟਰ,ਵੀਡੀਓ ਸਕਰੀਨ, ਸਲਾਈਡਾਂ ਅਤੇ ਮੂਵੀਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ।  ਜਿਓਂ ਜਿਓਂ ਇਸ ਕਲਾਸ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਵਾਲੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਨਵੀਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਇਸ ਕਲਾਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ।ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਲੈਕੇ ਕੁਝ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਲੋਕ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਸੰਗਤ ਕੋਲ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਸਹੀ ਗਿਆਨ ਪੁੱਜੇ ਅਜਿਹੀ ਕਲਾਸ ਨੂੰ ਆਪਦੀ ਰੋਜੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਖਤਰਾ ਜਾਣਕੇ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ।ਇਹਨਾਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇਕੇ ਪਾਠ-ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਮਨਮਤਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਕੇ ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰੀ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਦੀ ਸੇਧ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਤਰਾਂ ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਜਾਰੀ ਨਾਮਕ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਜਰੂਰਤ ਹੀ ਨਾਂ ਪਏ ।ਹਰ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਨਿਤਨੇਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਵਿਚਾਰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਕੇ ਖੁਦ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਬਣ ,ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਕਾਰ ਆਪ ਕਰਕੇ ਬਾਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਉਦਾਹਰਣ ਬਣੇ ।

ਕਈ ਸੱਜਣ ਇੰਝ ਵੀ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਅਨਪੜ੍ਹ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਤਬਾਦਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ? ਪਰ ਠਰੰਮੇ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਨ ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨੀ ਰੱਖਕੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰ ,ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਂਗ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਰੱਬ ਦੇ ਵਿਚੋਲੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪਾਖੰਡ ਕਰਨਾ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਹੈ ਨਾਂ ਕਿ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਸੱਚੇ  ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਖਾਲਕ ਅਤੇ ਖਲਕਤ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹਨਾਂ ਅਖੌਤੀ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਨੂੰ ਖੁਦ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚਾਰਨ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਕਾਰਜ ਆਪ ਕਰਨ ਲਈ ਸੇਧ ਦੇਣੀ ।

 ਕੁਝ ਵੀਰ ਇਸ ਲਹਿਰ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਮਜ਼ਹਬੀ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਚਿਤਰ ਨਾਟਕੀ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਡਟ ਨਾਂ ਸਕਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲਾਮਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਜਿਹੀ ਤਵੱਕੋਂ ਕਰਨੀ ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ 95% ਲੋਕ ਡੇਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ ,80% ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੇਸ ਕਤਲ ਕਰਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ ਅਤੇ 75% ਲੋਕ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਸ ਗਏ ਹੋਣ ,ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ ।ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਪੈਰ ਧਰਨ ਦੀ ਜਗਹ ਵੀ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਲੰਬਾ ਸੋਚ ਕੇ ਬਣਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ।ਹਰ ਕੋਈ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਜ਼ਹਬੀ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕਾਂ ਦੇ ਗੱਠ ਜੋੜ ਨੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮ ਲੁਕਾਈ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਨਿੱਜੀ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਆਪਦੇ ਮੁਹਤਾਜ਼ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ।ਸਮੋਹਣ ਦੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚੋਂ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਰਕ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਥ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇਕਣ ਦੇ ਡਰਾਵੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।ਅਜਿਹੀ ਸਥਿੱਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਇਕ ਲੰਬੀ ਵਿਓਂਤ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ।ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗਫ਼ਲਤ ਦੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕੋਈ ਆਰ-ਪਾਰ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਸਰਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਵਰਨਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁੱਤੇ ਲੋਕ, ਜਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਭੁਗਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਵੈਸੇ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਪਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ  ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਡੇ ਨਾਲ ਮੋਡਾ ਜੋੜੀ ਖੜੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸੂਝਵਾਨ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਕਾਫਲਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਤੇ ਹਰ ਹੀਲੇ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਹਬੀ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀਆਂ ਕੁਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਕੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਬਧ ਹੈ ।

ਇਕ ਗਲ ਵਿਚਾਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਿੱਖ ਕਿਰਤੀ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵੀ ।ਸੋ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ ਅਸਲ ਫਲਸਫਾ ਪ੍ਰਚਾਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੁਦ ਖੜਨਾਂ ਬੜਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ।ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਚਾਚਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋ ਕਿ ਜਲਾਵਤਨੀ ਸਮੇਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਆਜਾਦੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੀਲ ਰਹੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ,ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਮਾਹਰ ਸੀ ।ਉਹ ਜਿਸ ਜਿਸ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਅਕੈਡਮੀਆਂ ਚਲਾਕੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਖੜਦਾ ਸੀ ਸਗੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਇੰਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀ ਹਰ ਤਰਾਂ ਮਦਦ ਵੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ।ਸੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੀ ਕਿਰਤ ਦੀ ਪਿਰਤ ਵਾਲੀ ਨੀਤੀ ਬਹੁਤ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।ਸੋ ਅਗਰ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੁਦ ਖੜੇ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਅਸਰ ਜਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ।ਚਲ ਰਹੇ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਗਰ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਟਿਊਸ਼ਨ ਵਾਂਗ ਮਦਦ ਕਰੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨਾਂ ਦੀ ਚਲਾਈ ਨੀਤੀ ਦੇ ਹੋ ਰਹੇ ਅਸਰ ਵਾਂਗ ਵਿੱਦਿਆ ਸਬੰਧੀ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਦੇਖ ਗੁਰਮਤਿ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ ।ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਵੇਂ ਬਣ ਰਹੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੈਥ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਯੋਗ ਬਨਾਣ ਦੀ ਵੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣੀ ਇਸ ਲਹਿਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਈਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ।

ਡਾ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਸਾਲ(ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ)